Devlet destekleri tek bir kapıdan verilmez; yatırım teşvik belgesi Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, KOBİ programları KOSGEB, bölgesel çağrılar kalkınma ajansı, ihracat destekleri Ticaret Bakanlığı mevzuatına göre yürür. Bu yazıda bir sanayi firmasının teşvik işini hangi sırayla ele aldığımızı, her adımda ne istediğimizi ve ne teslim ettiğimizi anlatıyoruz. Destek oranları, tutarlar ve başvuru dönemleri sık değiştiği için burada rakam vermiyoruz; her kararda güncel metni resmî kaynaktan birlikte teyit ediyoruz.
1. Firmayı ve yatırımı tanıyoruz
İlk görüşmede programlardan değil, firmanın kendisinden başlıyoruz. Hangi destek uygun olur sorusunun cevabı; firmanın ölçeğine, faaliyet koduna, yatırımın yerine, türüne ve zamanlamasına bağlıdır. Bu bilgiler olmadan yapılacak bir öneri tahmin olur.
Bu aşamada özellikle harcamanın henüz yapılıp yapılmadığını soruyoruz. Yatırım teşvik sisteminin uygulama tebliği, müracaat tarihinden önce yapılmış yatırım harcamalarının teşvik belgesi kapsamında değerlendirilmeyeceğini açıkça söyler. Bu yüzden siparişi verilmiş bir makine ile henüz planlanan bir makine aynı şekilde ele alınamaz.
- Ticaret sicili, vergi levhası ve faaliyet (NACE) kodları
- Çalışan sayısı ve ciro bilgisi; KOBİ niteliğinin kontrolü için
- Planlanan yatırımın konusu, yeri, makine-teçhizat listesi ve tahmini takvimi
- Varsa daha önce alınmış destekler ve devam eden başvurular
- İhracat yapılıyorsa hedef pazarlar ve planlanan fuar, tanıtım faaliyetleri
2. Açık programları tarıyoruz
Firma bilgisi netleşince açık ve yakında açılacak programları kurum kurum tarıyoruz. Yatırım teşvik belgesi işlemleri Bakanlığın E-TUYS sistemi üzerinden elektronik olarak yürütülür; Cumhurbaşkanlığı Yatırım Ofisi'nin teşvik rehberi de sistemin kalkınma, sektörel ve bölgesel teşvik başlıklarını ve destek unsurlarını özetler. KOSGEB'de onaylanan programlar ve uygulama esasları kurumun internet sitesinde duyurulur ve program sayfalarında başvuru dönemi, gerekli formlar ve işletme beyanının güncel olması gibi koşullar yer alır.
Bursa için kalkınma ajansı tarafında BEBKA'nın duyurularını izliyoruz. Ajansın kendi programlarının yanı sıra, örneğin Avrupa Birliği fonlu ve başka kurumlarca yürütülen hibe programlarının Bursa bilgilendirme toplantıları da bu sitede duyurulabiliyor. İhracat tarafında Ticaret Bakanlığı'nın İhracat Destekleri Hakkında Kararı'nı ve uygulamayı belirleyen genelgeleri esas alıyoruz.
Tarama sonucunda firmaya uzun bir liste değil, gerçekten ilgili olabilecek programların kısa listesini çıkarıyoruz.
- Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı: yatırım teşvik belgesi (E-TUYS)
- KOSGEB: dönemsel açılan KOBİ destek programları
- BEBKA: bölgesel mali ve teknik destek çağrıları ile duyurulan diğer hibe programları
- Ticaret Bakanlığı: pazar araştırması, fuar, tanıtım gibi ihracat destekleri
3. Uygunluk ön değerlendirmesi yapıyoruz
Kısa listedeki her program için firmanın ve yatırımın şartları karşılayıp karşılamadığını madde madde kontrol ediyoruz. Bu kontrolü programın yürürlükteki karar, tebliğ, yönetmelik ya da başvuru rehberi üzerinden yapıyoruz; ikinci el özetlere dayanmıyoruz.
Ön değerlendirmede iki konuya özellikle dikkat ediyoruz. Birincisi aynı harcamanın birden fazla destekte kullanılması: KOSGEB yönetmeliği gider belgelerinin yalnızca bir destek için kullanılabileceğini, ihracat destekleri kararı ise aynı harcama kalemi için başka bir programdan destek alınmasını yanıltıcı bilgi olarak değerlendirdiğini düzenler. İkincisi ölçek ve nitelik şartlarıdır; KOBİ niteliği, sektör kodu ve bölge gibi koşullar başvurunun baştan elenmesine yol açabilir.
Bu adımın sonunda firma, hangi programın neden uygun göründüğünü, hangisinin neden elendiğini ve eksik kalan belgeleri gösteren bir rapor alır.
4. Başvuru dosyasını, bütçeyi ve takvimi hazırlıyoruz
Seçilen program için başvuru dosyasını programın kendi kanalına göre kuruyoruz. Yatırım teşvik belgesi başvurusu ve belge yükleme işlemleri E-TUYS üzerinden, firmanın yetkilendirdiği kullanıcı aracılığıyla yapılır. BEBKA çağrılarında başvuru Kalkınma Ajansları Yönetim Sistemi (KAYS) üzerinden yapılır; ajansın rehberine göre KAYS dışında sunulan başvurular değerlendirmeye alınmaz ve sistemin ürettiği taahhütnamenin dönem sonuna kadar imzalanıp yüklenmesi gerekir. KOSGEB'de başvuru ve ödeme süreçleri kurumun düzenleyici işlemleriyle belirlenir.
Bütçeyi programın uygun gider tanımına göre kalem kalem hazırlıyoruz. İstenen yerlerde fiyat tekliflerini topluyor, makine listesini ve teknik açıklamaları yatırımın gerçek ihtiyacıyla tutarlı hale getiriyoruz. Ardından son başvuru tarihi, kurul veya değerlendirme dönemi, harcamaya başlanabilecek tarih ve raporlama dönemlerini tek bir takvimde topluyoruz.
Dosyadaki bilgilerin doğruluğundan yatırımcı sorumludur; teşvik tebliği aksinin tespitinde belgenin iptal edilebileceğini veya desteğin geri alınabileceğini belirtir. Bu nedenle her rakamı firmanın kendi belgesiyle eşleştiriyoruz.
5. Uygulama döneminde hak ediş ve ödeme taleplerini izliyoruz
Destek kararı çıktıktan sonra iş bitmez; asıl dikkat isteyen dönem uygulamadır. Faturaların, ödeme belgelerinin ve teslim kayıtlarının programın istediği biçimde düzenlenmesini takip ediyoruz. KOSGEB program sayfalarında ödeme talep formları ve uygunluk formları gibi belgeler yayımlanır; kalkınma ajansı programlarında ise ödeme ve raporlama yükümlülükleri sözleşmede yer alır.
Yatırım teşvik belgesinde yatırımın tutarı veya kapsamı değişirse gerekçe ve belgelerle revize talebinde bulunmak gerekir. Tebliğ ayrıca yatırımcının her yıl yatırım ilerleme raporu vermesini öngörür. Bu bildirimleri takvime ekliyor ve firmaya zamanında hatırlatıyoruz.
- Harcama belgelerinin program şartlarına göre kontrolü
- Ödeme veya hak ediş talep dosyasının hazırlanması
- Revize, süre ve kapsam değişikliği taleplerinin takibi
- Dönemsel ilerleme ve ara raporların hazırlanması
6. Tamamlama vizesi, izleme ve denetime hazırlıyoruz
Yatırım teşvik belgesinde yatırım süresi bitince tamamlama vizesi için E-TUYS üzerinden başvurulur. Tebliğe göre başvurunun süre bitiminden sonra belirli bir süre içinde yapılması gerekir ve Bakanlık yerinde ekspertiz için personel görevlendirebilir; bu görev kalkınma ajansları, Bakanlık il müdürlükleri veya KOSGEB'e de verilebilir. Tamamlama vizesi dosyasını faturalar, makine kayıtları ve gerçekleşen yatırımla tutarlı olacak şekilde hazırlıyoruz.
Destek bittikten sonra da yükümlülükler sürer. Teşvik tebliği belgelerin saklanması ve denetime karşı hesap verme sorumluluğunu yatırımcıya yükler. KOSGEB yönetmeliği yararlananların denetime tabi olduğunu ve uygunsuzluk giderilmezse verilen desteğin yasal faiziyle geri alınabileceğini düzenler. İhracat destekleri kararı da Bakanlığın yararlanıcı faaliyetlerini izleyeceğini ve haksız alınan desteklerin tahsil edileceğini belirtir. Bu nedenle belgeleri, denetimde sorulabilecek sırayla düzenli bir arşivde topluyoruz.
7. Kademeler arasındaki fark
Paketlerimiz aynı yöntemi farklı derinlikte uygular. Hangi kademenin uygun olduğu firmanın ekibine ve yatırımın büyüklüğüne bağlıdır; ilk görüşmede birlikte karar veriyoruz.
- Başlangıç: firma ve yatırım bilgisinin incelenmesi, açık programların taranması ve uygunluk ön değerlendirme raporu
- Profesyonel: Başlangıç kapsamına ek olarak başvuru dosyası, bütçe, elektronik başvuru ve kurum yazışmalarının takibi ile süreç takvimi
- Kurumsal: Profesyonel kapsamına ek olarak uygulama dönemi boyunca ödeme ve hak ediş dosyaları, revizeler, dönemsel raporlar, tamamlama vizesi dosyası ve yeni çağrıların düzenli takibi
Sık sorulan sorular
Danışmanlık alırsak destek kesin çıkar mı?
Hayır. Destek garanti edilmez. Değerlendirme ve karar ilgili kurumundur; KOSGEB yönetmeliği de başvuru yapılmış olmasının başvurana bir hak kazandırmadığını açıkça belirtir. Bizim işimiz başvurunun şartlara uygun, eksiksiz ve zamanında hazırlanmasıdır.
Makineyi aldık, şimdi teşvik belgesine başvurabilir miyiz?
Yatırım teşvik sisteminin uygulama tebliği, müracaat tarihinden önce yapılmış yatırım harcamalarının teşvik belgesi kapsamında değerlendirilmeyeceğini söyler. Yapılmış harcamalar için başka bir programın uygun olup olmadığını ayrıca inceleriz; ancak en sağlıklısı harcamadan önce görüşmektir.
Destek oranlarını ve üst limitleri neden yazmıyorsunuz?
Oranlar, limitler ve başvuru dönemleri karar, tebliğ ve çağrı duyurularıyla sık değişir. Eski bir rakam yanlış yatırım kararına yol açabilir. Her başvuruda güncel kararı resmî kaynaktan birlikte teyit ediyoruz.
Aynı harcama için iki farklı kurumdan destek alabilir miyiz?
Genellikle hayır. KOSGEB yönetmeliği gider belgelerinin yalnızca bir destek için kullanılacağını, ihracat destekleri kararı da aynı harcama kalemi için başka programdan destek alınmasını yanıltıcı bilgi sayacağını düzenler. Farklı programları birlikte planlarken harcamaları kalem kalem ayırıyoruz.
Kaynaklar
- Yatırımlarda Devlet Yardımları Hakkında Kararın Uygulanmasına İlişkin Tebliğ (Tebliğ No: 2025/1) — Resmî Gazete (Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı), 21.06.2025, sayı 32933 (erişim 30.10.2026)
- Teşvik Rehberi — T.C. Cumhurbaşkanlığı Yatırım Ofisi (erişim 30.10.2026)
- KOSGEB Destek Programları Yönetmeliği — Resmî Gazete, 13.01.2024, sayı 32428 (erişim 30.10.2026)
- İstihdamı Koruma Destek Programı — KOSGEB (erişim 30.10.2026)
- 2026 Yılı Teknik Destek Programı Başvuru Rehberi — Bursa Eskişehir Bilecik Kalkınma Ajansı (BEBKA) (erişim 30.10.2026)
- ENHANCER PRO Projesi Hızlandırma ve Orta Ölçekli İşletmeler Hibe Programları Bursa Bilgilendirme Toplantısı — Bursa Eskişehir Bilecik Kalkınma Ajansı (BEBKA) (erişim 30.10.2026)
- İhracat Destekleri Hakkında Karar (Cumhurbaşkanı Kararı sayı 5973) — T.C. Ticaret Bakanlığı (erişim 30.10.2026)
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; mevzuat ve destek koşulları değişebilir, uygulamadan önce resmî kaynaktan teyit edin. Sonuç, destek, tescil veya satış garantisi içermez.